23/09/2026
สิ่งที่ไม่เคยรู้ในการวางแผนเกษียณ
เพื่อนแม่เราสองคน เกษียณห่างกันไม่ถึงสองปี
ถือกองเดียวกัน ถอนเงินเท่ากัน ใช้ชีวิตเหมือนกันแทบทุกอย่าง
ผ่านไปยี่สิบกว่าปี คนหนึ่งยังพาหลานไปเที่ยวญี่ปุ่นทุกปี อีกคนย้ายกลับไปอยู่กับลูก
ไม่มีใครลงทุนผิดค่ะ ไม่มีใครใช้เงินเปลืองกว่ากันด้วย
สิ่งเดียวที่ต่างกันคือ ปีแรก ๆ ของใคร บังเอิญตรงกับปีที่ตลาดแย่
เราเลยลองนั่งคำนวณดูจริง ๆ ว่ามันต่างกันได้แค่ไหน
สมมติผลตอบแทนสิบปีชุดหนึ่ง วนซ้ำไปเรื่อย ๆ เป็น ลบ 15 ลบ 12 ลบ 8 บวก 5 บวก 10 บวก 12 บวก 15 บวก 18 บวก 20 และบวก 25 เปอร์เซ็นต์
ชุดนี้มีค่าเฉลี่ยเลขคณิต 7.0% ต่อปี พอดี
ทุกอย่างต่อจากนี้เป็นการจำลอง ไม่ใช่การพยากรณ์ และอดีตไม่เคยรับประกันอนาคต
คนแรกเริ่มเกษียณด้วยพอร์ตสิบล้านบาท ถอนปีแรก 400,000 บาท ซึ่งคือ 4% แล้วปรับขึ้นตามเงินเฟ้อที่สมมติไว้ 3% ต่อปี
เขาบังเอิญเจอชุดผลตอบแทนนี้เรียงตามลำดับข้างบน คือเจอปีแย่สามปีแรกก่อน
เงินเขาหมดในปีที่ 24
คนที่สองทำทุกอย่างเหมือนกันเป๊ะ แต่เจอผลตอบแทนชุดเดิมในลำดับที่กลับหลัง คือได้ปีดีมาก่อน
เขาเหลือเงิน 25,199,382 บาท ในปีที่ 30
ตัวเลขเดียวกัน ค่าเฉลี่ยเท่ากัน ถอนเท่ากัน
คนหนึ่งหมดตัวก่อนถึงเส้นชัยหกปี อีกคนมีมากกว่าตอนเริ่มสองเท่าครึ่ง
ทีนี้มาถึงจุดที่เราคิดว่าเป็นหัวใจของเรื่องทั้งหมด
เราลองรันชุดเดิมอีกรอบ แต่คราวนี้ไม่ถอนเงินออกมาเลยสักบาท
ทั้งสองคนจบที่ 59,495,157 บาท เท่ากันเป๊ะทุกหลัก
ลำดับของผลตอบแทนไม่มีความหมายอะไรเลย ถ้าเราไม่ถอนเงิน
มันเริ่มมีความหมายมหาศาลทันทีที่เงินเริ่มไหลออก
และช่องว่างนี้เปิดเร็วกว่าที่คนคิดมาก
จบปีที่สาม คนโชคร้ายเหลือพอร์ต 5,882,370 บาท ส่วนคนโชคดีมี 15,907,863 บาท
จบปีที่สิบ คนโชคร้ายเหลือ 8,896,553 บาท คนโชคดีมี 13,562,326 บาท
สังเกตนะคะว่าคนโชคร้ายเหลือน้อยกว่าเงินตั้งต้นตั้งแต่ปีที่สาม แล้วไม่เคยกลับไปแตะสิบล้านอีกเลยตลอดยี่สิบเจ็ดปีที่เหลือ ทั้งที่หลังจากนั้นเขาเจอแต่ปีบวก
เกมนี้ตัดสินกันในสิบปีแรก ที่เหลืออีกยี่สิบปีคือการนับถอยหลังจากผลของสิบปีนั้น
เพราะเวลาตลาดลบ 15% แล้วเราต้องการเงิน 400,000 บาทเท่าเดิม เราต้องขายหน่วยลงทุนในจำนวนที่มากขึ้น
หน่วยที่ขายไปตอนราคาถูกนั้น จะไม่อยู่ในพอร์ตให้เราตอนตลาดฟื้นอีกแล้ว
เราไม่ได้ขาดทุนแค่ปีนั้น เราขาดทุนทุกปีที่เหลือ จากหน่วยที่หายไปตั้งแต่ปีนั้น
ช่วงสะสม การที่ตลาดลงคือข่าวดี เพราะเงินเดือนเราซื้อของถูกได้มากขึ้น
ช่วงเกษียณ เรื่องเดียวกันนั้นกลับด้านเป็นข่าวร้ายที่สุด
คนส่วนใหญ่ใช้ความคิดชุดที่พาตัวเองมาถึงวันเกษียณ ไปใช้ต่อในวันหลังเกษียณ ทั้งที่กติกาเปลี่ยนไปแล้ว
ทีนี้มาถึงส่วนที่เราตกใจตอนกดคำนวณค่ะ
เราลองใส่ตัวช่วยที่คนแนะนำกันมากที่สุดเข้าไปให้คนที่โชคร้าย นั่นคือกันเงินสดไว้สองปีก่อนเกษียณ แล้วใช้เงินก้อนนั้นแทนการขายหน่วยในปีที่ตลาดติดลบ
ผลคือเงินยังหมดในปีที่ 23
ลองเพิ่มเป็นสามปี ห้าปี ก็ยังหมดในปีที่ 24 เหมือนเดิม
ถังเงินสดไม่ได้แก้ปัญหานี้ค่ะ เพราะสิ่งที่ฆ่าพอร์ตไม่ใช่สามปีแรก แต่คือการถอนเงินก้อนโตต่อไปอีกยี่สิบปีจากพอร์ตที่ไม่เคยฟื้นกลับมาเต็ม
แล้วอะไรที่ได้ผล
เราลองเปลี่ยนกฎการถอนแทน ปีไหนที่ตลาดติดลบ ปีถัดไปลดเงินที่ถอน 10% โดยมีพื้นให้ไม่ต่ำกว่า 75% ของแผนเดิม พอตลาดกลับมาดีก็ค่อย ๆ ปรับกลับขึ้นไปหาแผนเดิม
คนที่โชคร้ายคนเดิม รอดครบสามสิบปี และเหลือเงิน 6,444,488 บาท
จากหมดตัวในปีที่ 24 เป็นเหลือหกล้านสี่ ด้วยการยอมใช้น้อยลงหนึ่งในสี่ในปีที่แย่ที่สุดเท่านั้นเอง
นี่คือความลับที่เราอยากให้จำที่สุด
ตัวแปรที่ช่วยชีวิตพอร์ตเกษียณ ไม่ใช่การเลือกหุ้นเก่งขึ้น ไม่ใช่การถือเงินสดเยอะขึ้น
แต่คือความยืดหยุ่นของรายจ่ายเรานี่แหละ และมันเป็นตัวแปรตัวเดียวในสมการทั้งหมดที่เราสั่งได้เองร้อยเปอร์เซ็นต์
เพราะฉะนั้นสิ่งที่ทำได้เลยสัปดาห์นี้คือ นั่งแยกค่าใช้จ่ายรายเดือนออกเป็นสองกอง
กองแรกคือของที่ตัดไม่ได้จริง ๆ ค่ากิน ค่ายา ค่าน้ำค่าไฟ เบี้ยประกัน
กองที่สองคือของที่เลื่อนได้ ทริป เปลี่ยนรถ ของขวัญก้อนใหญ่ ต่อเติมบ้าน
ถ้ากองแรกคือ 70% ของที่เราถอนอยู่ แปลว่าเรามีพื้นที่ให้ลดได้ 30% ในปีที่แย่ ซึ่งมากพอจะพลิกผลลัพธ์ตามที่คำนวณให้ดู
แล้วเขียนกฎลงกระดาษไว้ตั้งแต่วันนี้ ว่าปีไหนพอร์ตติดลบ ปีหน้าเราจะเลื่อนอะไรบ้าง
เขียนตอนที่ใจยังเย็น จะง่ายกว่าตัดสินใจตอนที่หน้าจอแดงทั้งกระดานมาก
อีกอย่างที่ช่วยได้จริงคือการเลื่อนวันเกษียณจริงออกไปหนึ่งถึงสองปี หรือมีรายได้เล็ก ๆ เข้ามาในสองปีแรก เพราะทุกบาทที่ไม่ต้องถอนในปีที่ตลาดแย่ คือหน่วยลงทุนที่ยังอยู่รอฟื้นให้เรา
ขอวางกับดักไว้ให้ครบด้วยค่ะ
ชุดผลตอบแทนที่เราใช้เป็นชุดสมมติชุดเดียว ตลาดจริงไม่ได้วนซ้ำเป็นแพตเทิร์นแบบนี้ ตัวเลขทุกตัวจึงใช้ดูทิศทาง ไม่ใช่ใช้พยากรณ์
ถังเงินสดยังมีประโยชน์อยู่นะคะ แค่ไม่ใช่ในแง่คณิตศาสตร์ มันมีไว้กันเราไม่ให้ขายของทิ้งตอนตกใจ ซึ่งเป็นความเสียหายที่คำนวณไม่ได้แต่เกิดจริง
และการวางแผนถอนเงินจริงมีเรื่องภาษี ประกันสังคม และสิทธิที่แต่ละคนไม่เหมือนกัน ตรงนี้ควรคุยกับนักวางแผนการเงินสักครั้งก่อนลงมือ
สิ่งที่เราได้จากการกดเครื่องคิดเลขวันนั้นคือประโยคเดียว
ปีที่เราเกษียณเราเลือกไม่ได้ แต่จำนวนเงินที่เราถอนในปีที่ตลาดแย่ เราเลือกได้ทุกปี
และตัวแปรที่เราเลือกได้ คือตัวแปรที่ตัดสินเรื่องทั้งหมด
#ความลับของเงิน
