Tax Ghar

QR कोडले तिर्नुस्, बीजक (Bill) लिनुस् र भ्याटको १०% स्वतः फिर्ता पाउनुस्, यो सुविधा कसरी काम गर्छ, र यसको कसरी फाइदा उठाउने?

नेपालमा किनमेल गर्दा हामी प्रायः दुईवटा काम गर्दैनौं। पहिलो, बीजक माग्दैनौं। दोस्रो, डिजिटल भुक्तानी गर्दैनौं। यी दुवै बानीले हामीलाई नै घाटा पुर्याइरहेको थियो। बजेट २०८३/८४ ले यी दुवै बानी बदल्न आर्थिक प्रोत्साहन दिएको छ।

अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले जेठ १५, २०८३ मा संसदमा पेश गरेको बजेटमा एउटा महत्वपूर्ण व्यवस्था गरिएको छ। डिजिटल भुक्तानीको माध्यमबाट उपभोक्ताले गरेको खरिदमा बीजक जारी हुँदाकै समयमा मूल्य अभिवृद्धि करको १० प्रतिशत छुट पाउने व्यवस्था कार्यान्वयन गरिनेछ।

यो कसरी काम गर्छ?

तपाईं पसलमा जानुभयो। सामान छान्नुभयो। QR कोड, मोबाइल बैंकिङ वा डिजिटल वालेटमार्फत भुक्तान गर्नुभयो। पसलले बीजक जारी गर्यो। त्यही क्षणमा तपाईंले तिरेको भ्याटको १० प्रतिशत स्वतः फिर्ता हुनेछ। कुनै आवेदन गर्नु पर्दैन, कुनै कार्यालय धाउनु पर्दैन। किनभने भ्याट फिर्ता प्रणाली पूर्ण रूपमा स्वचालित बनाइनेछ।

वास्तविक हिसाब के हो?

नेपालमा भ्याट दर १३ प्रतिशत छ। यदि तपाईंले १ हजार रुपैयाँको सामान किन्नुभयो भने त्यसमा भ्याट हुन्छ करिब ११५ रुपैयाँ। यसको १० प्रतिशत अर्थात् करिब ११ रुपैयाँ ५० पैसा फिर्ता हुनेछ। एउटा खरिदमा सानो रकम जस्तो देखिन्छ। तर वर्षभरिमा हिसाब गर्नुभयो भने यो रकम उल्लेख्य हुन सक्छ।

बीजक लट्री के हो?

यति मात्र होइन। सरकारले बीजक लिनेदिने संस्कृति प्रोत्साहन गर्न लट्री जस्ता आकर्षक कार्यक्रम पनि सञ्चालन गर्नेछ। हरेक बीजकले तपाईंलाई पुरस्कार जित्ने मौका दिनेछ। यसले एकैसाथ दुईवटा उद्देश्य पूरा गर्छ। उपभोक्तालाई प्रत्यक्ष फाइदा र सरकारलाई राजस्व दुवै।

चाँडो भ्याट फिर्ता

अहिलेसम्म भ्याट फिर्ता लिन महिनौं लाग्थ्यो। कागजात बुझाउनुपर्थ्यो, कार्यालय धाउनुपर्थ्यो, पर्खनुपर्थ्यो। यो नयाँ व्यवस्थाले त्यो झन्झट पूर्ण रूपमा हटाउनेछ। भ्याट फिर्ता प्रणाली स्वचालित बनाइनेछ भन्नुको अर्थ नै यो हो।

व्यवसायीका लागि के अर्थ राख्छ?

व्यवसायीहरूका लागि पनि यो महत्वपूर्ण छ। वार्षिक १० करोडभन्दा माथि कारोबार गर्ने सबै व्यवसायलाई केन्द्रीय ई-बीजक अनुगमन प्रणालीमा अनिवार्य रूपमा आबद्ध गराइनेछ। यसले बीजक प्रणालीलाई थप पारदर्शी र विश्वसनीय बनाउनेछ।

यो व्यवस्थाले नेपालको डिजिटल अर्थतन्त्रलाई फड्को मार्न र कर पालनाको संस्कृति विकास गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ।

तपाईं डिजिटल भुक्तानी गर्नुहुन्छ? यो सुविधाबारे थाहा थियो? कमेन्टमा लेख्नुस्। यो पोस्ट आफ्ना साथीभाइसँग सेयर गर्नुस् ताकि सबैले यो सुविधाको फाइदा उठाउन सकून्। Politics Centre फलो गर्नुस्, बजेटका सबै महत्वपूर्ण विषयमा विश्लेषण यहीं पाउनुहुनेछ।

अत्यन्तै विवादित र आलोचित बनिरहेको विद्युत खपतमा VAT: हालैको बजेट व्यवस्थाअनुसार मासिक ५० युनिटभन्दा बढी विद्युत् खपतमा सहुलियत दर (५%) भ्याट लगाउने व्यवस्था गरिएको।

कहाँ उल्लेख छ त?

बजेट वक्तव्य: बुँदा ६९ (ख)
आर्थिक विधेयक, २०८३: बुँदा ५५
भ्याट दर: ५% (सहुलियत दर)

GoodNews: अब देखि १० लाख रुपैयाँ सम्मको आयमा कर नलाग्ने भएको छ ।

कर नतिर्ने लाई छुट

मूल्य अभिवृद्धि करमा जरिवाना र ब्याज मिनाहा सम्बन्धि विशेष व्यवस्था--- आर्थिक विधेयक २०८३

बुझिराखौ आज बजेट भाषणमा प्रयोग हुने शब्दहरु र तिनिहरुको अर्थ

१. बजेटको आकार र स्रोतसँग सम्बन्धित शब्दहरू

१. बजेट (Budget): सरकारको आगामी एक वर्षको आम्दानी र खर्चको वार्षिक अनुमानित विवरण।
२. राजस्व (Revenue): कर, शुल्क वा अन्य माध्यमबाट सरकारले सङ्कलन गर्ने कुल आम्दानी।
३. चालु खर्च (Recurrent Expenditure): सरकार सञ्चालन गर्न लाग्ने प्रशासनिक खर्च (जस्तै: तलब, भत्ता, पेन्सन, कार्यालय सञ्चालन)।
४. पुँजीगत खर्च (Capital Expenditure): विकास निर्माण, पूर्वाधार र स्थायी सम्पत्ति सिर्जनामा हुने खर्च (विकास खर्च)।
५. वित्तीय व्यवस्था (Financial Management): ऋणको सावाँ-ब्याज भुक्तानी गर्न वा सरकारी संस्थानहरूमा सेयर/लगानी गर्न छुट्याइएको रकम।
६. वैदेशिक अनुदान (Foreign Grant): दातृ निकाय वा विदेशी सरकारबाट फिर्ता गर्नु नपर्ने गरी प्राप्त हुने आर्थिक सहयोग।
७. वैदेशिक ऋण (Foreign Loan): निश्चित ब्याजदरमा पछि फिर्ता गर्ने सर्तमा विदेशी संस्था वा देशबाट लिइने ऋण।
८. आन्तरिक ऋण (Internal Loan): सरकारले देशभित्रकै बैंक, वित्तीय संस्था वा नागरिकबाट ट्रेजरी बिल वा ऋणपत्रमार्फत उठाउने ऋण।
९. बजेट घाटा (Fiscal Deficit): सरकारको आम्दानी (राजस्व) भन्दा खर्चको अनुमान बढी हुनु।
१०. पूरक बजेट (Supplementary Budget): मुख्य बजेटको रकम अपुग भएमा वा आकस्मिक खर्च आएमा संसद्‌मा पेश गरिने थप बजेट।

२. कर र आर्थिक नीतिका शब्दहरू

११. प्रत्यक्ष कर (Direct Tax): व्यक्ति वा संस्थाको आम्दानी वा नाफामा सिधै लाग्ने कर (जस्तै: आयकर, सम्पत्ति कर)।

१२. अप्रत्यक्ष कर (Indirect Tax): वस्तु वा सेवाको उपभोगमा लाग्ने कर, जसको भार उपभोक्तामा पर्छ (जस्तै: भ्याट, भन्सार)।

१३. मूल्य अभिवृद्धि कर - भ्याट (VAT): वस्तु वा सेवाको प्रत्येक उत्पादन र वितरणको तहमा थपिने मूल्यमा लाग्ने कर (हाल नेपालमा १३%)।

१४. अन्तःशुल्क (Excise Duty): देश भित्र उत्पादन हुने वा आयात हुने विलासिता, स्वास्थ्यलाई हानिकारक वा विशेष वस्तुमा लाग्ने कर (जस्तै: मदिरा, सुर्ती)।

१५. भन्सार महसुल (Customs Duty): विदेशबाट सामान आयात गर्दा वा निर्यात गर्दा सीमा नाकामा लाग्ने कर।

१६. करको दायरा (Tax Base): कर प्रणालीभित्र समेटिएका कुल करदाता, व्यवसाय वा आर्थिक गतिविधिहरू।

१७. वित्तीय नीति (Fiscal Policy): देशको आर्थिक स्थायित्व र वृद्धिका ला

अब देखि हरेक उत्पादित सामानमा Maximum Retail Price (MRP) अनिवार्य रुपमा उल्लेख गर्नुपर्ने ।कुनै पनि सामानको मुल्य मनपरि भन्न नपाइने ।

8 वटा उत्कृष्ट AI Tools , जसले हजुरको समय बचाउनुका साथै Productivity बढाउन मद्दत गर्छन्:

1. Google Pomelli AI:
कुनै पनि website को link राख्नुस्, र यसले branding assets (colors, products) आफैँ extract गरेर D2C business को लागि तयार पारिएको video ads बनाउँछ। यसले सिङ्गै Marketing team को काम एक्लै गर्छ।

2.Miro (Miro Flows):
Brainstorming session का छरिएका विचार र sticky notes लाई actionable deliverables (जस्तै content calendars वा project plans) मा बदल्छ।

3. Granola AI:
Meeting मा कुनै obtrusive bot join नगराईकन, हजुरको Mac बाट आउने audio सुनेर आफैँ meeting summary र notes तयार पार्छ। Privacy को लागि एकदम राम्रो!

4. Claude Co-work:
Mac मा चल्ने यो tool ले desktop भित्रका files चलाउन सक्छ। PDF analysis गर्ने, PPT बनाउने, वा हरेक दिन बिहान viral trends research गर्ने जस्ता tasks हरु schedule गरेर automate गर्न सकिन्छ।

5.Bird’s Eye App:
हजुरको interests र YouTube history सँग जोडेर नयाँ-नयाँ मिल्दोजुल्दो topics (adjacent interests) सिकाउने एउटा visual knowledge graph। नयाँ कुरा सिक्न रुचाउनेहरुको लागि Best!

6. Google Flow:
Text prompt दिएर 'talking objects' (जस्तै बोल्ने खानेकुरा) भएका viral videos बनाउन मिल्ने end-to-end video generation platform।

7. Google Notebook LM:
Textbooks र notes बाट अब summary र audio podcast मात्र होइन, ५ मिनेटमै animated videos र infographics पनि बनाउन मिल्छ। Students र researchers को लागि यो एकदमै उपयोगी छ।

8. Google Anti-gravity:
Prompts दिएरै पूरै full-stack applications बनाउन मिल्ने local AI IDE। यो सिधै हजुरको ल्यापटपमा बस्छ र सजिलै code manipulate गर्छ।

यी tools ले मानिसको सोच्ने क्षमतालाई (thinking process) replace गर्ने होइन, बरु सोचिसकेपछि गर्नुपर्ने manual र repetitive कामहरूलाई मात्र सम्हाल्ने हुन्। 💡 हजुरको काम वा project मा यी tools प्रयोग गरेर आफ्नो productivity बढाउन सक्नुहुन्छ !

सार्वजनिक बिदा सम्बन्धी सूचना ।