24/02/2026
СТОУС 18 – Санхүүгийн тайлангийн бүтэц, ил тод байдлыг шинэ түвшинд гаргаж байна.
Санхүүгийн Тайлагналын Олон Улсын Стандартын Зөвлөл (IASB) 2024 онд шинэ СТОУС 18 “Санхүүгийн тайлангийн тодруулга” стандартыг баталж, 2027 оноос хэрэгжүүлэхээр болсон. Энэхүү стандарт нь өмнөх НББОУС 1-ийг орлож, санхүүгийн тайлангийн ил тод байдал, нэгдсэн ойлголт, хөрөнгө оруулагчдад өгөх мэдээллийн чанарыг дээшлүүлэх зорилготой.
СТОУС 18-ийн гол шинэчлэлүүд:
Ашиг, алдагдлын тайлангийн бүтцийг шинэчилж, 5 үндсэн ангилал (Үйл ажиллагаа, Хөрөнгө оруулалт, Санхүү, Орлогын татвар, Зогсоосон үйл ажиллагаа) нэвтрүүлсэн.
Ашиг, алдагдлын тайланд үйл ажиллагааны ашиг болон Санхүүгийн болон орлогын татварын өмнөх ашиг гэсэн хоёр дэд дүнг заавал танилцуулахыг шаарддаг болсон. Ингэснээр ашгийн тайлан илүү нэг мөр, харьцуулах боломжтой, стандартчилсан хэлбэртэй болно.
Гадаад валютын ханшийн зөрүү болон төлбөрийн хугацаа сунгасан, хүү болон үйлчилгээ зэрэг холимог шинжтэй өр төлбөрүүдийн (type 2) ангиллыг илүү тодорхой болгосон. Ийм өр төлбөрийн хувьд ханшийн зөрүү нь хоёр чиглэлтэй мэт харагдавч IFRS 18 нь түүнийг заавал нэг л ангилалд ангилахыг шаардсан ба энэ нь компанид илүү их мэргэжлийн дүгнэлт хийх шаардлага үүсгэж байна.
Олон компанид ашиглагддаг APM (Alternative Performance Measures) буюу орлуулах гүйцэтгэлийн үзүүлэлтүүдийн нэг хэсгийг "Managementdefined Performance Measures (MPMs)" буюу Менежментийн тодорхойлсон гүйцэтгэлийн үзүүлэлтүүд гэж нэрлэн, нэг тайланд нэгтгэн, ил тод тайлбарлахыг шаарддаг боллоо.
Зардлын мэдээллийг илүү ил тод, нарийвчилсан хэлбэрээр тайлагнахыг шаарддаг болсон. Хэрэв компани зардлыг үйл ажиллагааны функцээр (жишээ нь: борлуулалтын зардал, үйлдвэрлэлийн зардал гэх мэт) ангилан тайлагнадаг бол, тэдгээр функцэд багтаж байгаа зардлуудын шинж (nature) — тухайлбал цалин, элэгдэл, материал, үнэлгээний алдагдал гэх мэт — мэдээллийг давхар дэлгэрэнгүй тайлбарлах ёстой. Ингэснээр зардлын бүтэц, агуулга нь уншигчдад илүү тодорхой харагдах боломжтой болдог.”
СТОУС 18 стандарт нэвтрэхтэй холбоотойгоор тухайн стандарттай уялдуулах зорилгоор НББОУС 7 Мөнгөн гүйлгээний тайлан, НББОУС 33 Нэгж хувьцаанд ногдох ашиг, НББОУС 34 Завсар үеийн санхүүгийн тайлагнал зэрэг олон стандартуудыг үе шаттайгаар шинэчлэн найруулсан.
Яагаад одооноос бэлтгэх ёстой вэ?
СТОУС 18 нэвтрэхтэй холбоотойгоор байгууллагууд шинэ тайлангийн бүтцэд нийцүүлэхийн тулд мэдээллийн систем, дансны төлөвлөлт, санхүүгийн бүртгэлийн бүтэц, дотоод процессуудаа шинэчлэхийн зэрэгцээ НББ‑ийн бодлогодоо шаардлагатай өөрчлөлтүүдийг хийх шаардлага үүснэ. Энэ нь дансны ангилал, мэдээллийн урсгал, автоматжуулалтын тохиргоо, тайлагналын журам болон дотоод хяналтын зохицуулалтыг дахин боловсруулахыг шаарддаг.
Ашгийн түвшний шинэ ангиллуудыг (үйл ажиллагааны ашиг болон санхүүгийн ба орлогын татварын өмнөх ашиг) заавал ашиглах болсноор байгууллагын зарим гүйцэтгэлийн үзүүлэлтүүд өөрчлөгдөж болзошгүй. Үүний үр дүнд зээл, санхүүжилтийн ковенантууд, менежментийн шагнал урамшууллын бодлогод ашиглагддаг үзүүлэлтүүдийн тооцоолол, шалгуур, хяналтын үзүүлэлтүүдэд нөлөөлөх эрсдэлтэй.
СТОУС 18 стандартын нөлөөг зөв үнэлж, шаардлагатай өөрчлөлтүүдийг цаг тухайд нь хийхийн тулд хөрөнгө оруулагчид, аудиторууд болон бусад гол оролцогч талуудтай урьдчилан зөвлөлдөж, мэдээллээ уялдуулах шаардлагатай. Учир нь шинэ тайлангийн бүтэц, ашгийн түвшний шинэ ангиллууд, MPM‑ийн ил тод байдлын шинэ шаардлагууд нь гүйцэтгэлийн үзүүлэлтүүд болон тэдгээрийн тайлбаруудад нөлөөлөх боломжтой.
In 2024, the IASB issued IFRS 18 with the aim of improving consistency in financial reporting. Our new Insight provides an overview of the key requirements.
