DK Deniz & Co.

YAPAY ZEKA VE EKONOMİ
Dünyamızda son yıllarda en çok konuşulan konulardan birisi de Artificial Intelligence yani AI denilen Yapay Zeka nın gelişimi ve insan yaşamına etkisidir.

Bugün birçok işyeri üretim olsun, danışmanlık olsun ticaret olsun yapay zekadan faydalanmaktadır. Elde edilen kazanımlar sadece üretimin artırılması değil , sağlık ve eğitim gibi temel konularda da önemli gelişimler yaratmıştır.

Yapay zekanın gelişmesi her alanda insanlığa fayda sağlarken bu gelişmenin ilerde ekonomik hayata etkileri de ekonomi çevrelerinde tartışılmaktadır.

Geçmişte bilim adamlarına ekonomik ve sosyal hayatın ilerde nasıl bir gelişim göstereceği ile ilgili bir soru sorulduğu zaman kendi bilgi ve deneyimleri kapsamında kolayca tahmindebulunabilmekteydiler. Bugün bilim adamlarının gelecekte ne olacağı ile ilgili tahminde bulunmaları yapay zekanın gelişimindeki sürat dolayısı ile çok zor olmaktadır.

The Economist birkaç hafta evvel yayınladığı baş yazısında bu konuyu ele almış yapay zekanın ekonomiye ve insan yaşamına etkilerini ele alırken yapay zeka ile geçmişte devrim niteliğinde olan gelişmelerden çok daha farklı sonuçlar doğurmakta olduğu da belirtilmektedir.

Yapay Zekanınn ekonominin büyümesine olan katkısı 1700 lü yıllardan başlayarak dünya ekonomisinin büyüme hızını katlanarak artmıştır. Nitekim 1700 lü yıllardan sanayi devrimine kadar olan sürede dünya ekonomisi her 100 yılda yüzde sekiz oranında büyürken sanayi devrimi sonrası her yüz yılda yüzde 350 oranında büyümüş bunun neticesinde doğumlar artarken ölüm yaşı da artmış yeni buluşlarla üretim artarak ekonomide büyüme sağlanmıştır.
Yapay zeka ile ekonominin büyümesi iyice hızlanmakta ve farklı bir dünya düzeni karşımıza çıkmaktadır.

Open AI CEO su Sam Altman 2028 yılından itibaren yapay zekanın kendi gelişimini denetler duruma geleceğini belirtmektedir.

Eğer bilgi işlem gücü insan katkısı olmadan teknolojik gelişmeyi sağlamaya başlarsa ve insan gücünden tasarruf edilen miktarlar daha güçlü makinelerin yapımında harcanırsa, bazı kişi veya gruplar için servet hiç tahmin edilemeyecek kadar hızlı bir şekilde artacaktır.
Böyle olunca da çoğunluğun bu olağanüstü zengin kişilerin harcamalarına uyum sağlaması gerekecektir.

Eğer yapay zekanın gelişimi Sam Altmanın da belirttiği gibi kendi gelişimini denetler duruma gelirse insan gücünden tasarrufa gidileceğinden üretilen ürünlerin fiyatları da düşecektir.

Ürünlerin fiyatlarının düşmesi harcanabilir kazançların önemli bir kısmının tasarrufuna neden olsa da, işletmelerin yapay zekaya yönelip işyerlerinde çalışanları azaltma yoluna giderlerse ki bu büyük olasılıktır, birçok bilgi birikimi olan insan üst seviye değil alt seviye işlerde çalışma durumunda olabileceklerdir. Bu da bu insanların harcama trendlerini değiştirmeleri demektir.

Yapay zekanın gelişimine ayak uyduramayan ülkelerden sermaye uydurabilen ülkelere yönelecektir. Bu da ekonomide istikrasızlıklara neden olacaktır.

Bu gelişmelerle insanlık başa çıkacak mı ? Sanayi devrimi başladığında üretim artmış dengeler değişmeye başlamıştı. Ancak o devirlerde demokrasi pek de yaygın değildi. Bugün yaşanan demokratik ortamda hükümetler olayın gelişimini oluruna bırakmak yerine vergilerin tekrar düzenlenmesinden eğitime kadar insan haklarının korunması için her türlü düzenlemeyi yapmalıdır.

İnsanlık kendi zekasının önüne geçildiğini görebilir ama insanlığın sahip olduğu ancak yapay zekanın sahip olmadığı özellik akıl ve bilgeliktir. Akıl ve bilgelik varsa ve doğru yönde kullanılırsa insanlık kazanabilmektedir.